Klasverbinding
Benut de 'gouden weken' (de eerste weken van het schooljaar) om te werken aan een hechte klas.
Bij de start van het schooljaar is de klas nog een verzameling individuen. Die worden pas een groep als ze samen ervaringen opdoen.
In die groepsvorming zien we 5 fases: forming, storming, norming, performing en adjourning (Tuckman's groepsfasenmodel). Tijdens de gouden weken doorloopt je klasgroep de eerste 2 fases. Maar aan groepsvorming werk je een schooljaar lang. Niet enkel tijdens de sportdag of klasactiviteiten, ook gewoon tijdens je les. (Bron: Klasse)
Vormen (forming)
In deze fase moeten je leerlingen nog op verkenning en bestaat 'de groep' nog niet. Met kennismakingsactiviteiten zorg je ervoor dat iedereen met elkaar in contact komt. Die eerste activiteit mag oppervlakkig zijn, zodat je leerlingen snel ontdekken wat ze gemeenschappelijk hebben.
Suggesties:
- Gebruik kennismakingsactiviteiten 'leer elkaar echt kennen'
- Zorg voor duidelijke routines en structuur.
- Sociale vaardigheden aanleren
Tools: energizers, groepsopdrachten, kennismakingsspelletjes.
🕒 variabel | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15min | 👥 lager onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 variabel | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15-30min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 10-15 min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 30 min | 👥 3de graad BaO + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
Stormen (storming)
In deze fase gaan leerlingen op zoek naar gelijkenissen en sluiten ze verbonden. Wie draagt dezelfde kledij, heeft dezelfde hobby's? Subgroepjes zijn logisch in deze fase: als ik me veilig voel bij enkelen, voel ik me veiliger in de grote groep.
Tegelijkertijd zoeken leerlingen naar hun eigen positie in de klas. De ene past in de rol van leider, de andere zorgt voor humor of blijft graag op de achtergrond, nog iemand anders draagt graag zorg. Als leerlingen dezelfde positie willen innemen, kan dat tot conflicten leiden.
Stimuleer wisselende contacten. Laat de leerlingen in kleine groepjes werken, varieer de plaatsen in de klas, zorg voor variatie in je lessen.
Tools: coöperatieve werkvormen, groepsregels samen opstellen, groepswerk.
🕒 1 lesuur| 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 variabel | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 20-30 min| 👥 3de graad lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 20-30 min| 👥 3de graad lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 10 min| 👥 1ste graad secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 20 min| 👥 lager onderwijs | 💬 klassikaal
Normeren (norming)
In deze fase onderweg naar een hechte klasgroep hebben de meeste leerlingen het gevoel erbij te horen. Spontaan komt dan een andere behoefte naar boven: als uniek individu gezien worden. Leerlingen willen zichzelf kunnen zijn. Ze nemen kleine risico's in anders zijn. Tonen de andere leerlingen respect, dan stimuleert dat om meer van zichzelf te tonen.
Zorg hier voor groepsuitdagingen die een grote kans hebben op succes.
Regels kunnen hier bijgestuurd worden.
Groepsgedrag onder de loep nemen: wat zijn de goede kanten van deze groep, wat zijn de nadelen, afspraken bijsturen, elkaars kwaliteiten benoemen.
Tools: klaswaarden, check-in rituelen, klasafspraken over hoe ze met elkaar willen omgaan, sociogram.
🕒 10-15min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15-30 min | 👥 3de graad BaO + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
Samenwerkingsopdrachten...één tegen allen
🕒 verspreid over 1 of meerdere momenten| 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 10 min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 20-25 min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 30-50min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 >30 min| 👥 secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15-30 min | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 variabel | 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
🕒 15 min| 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 4-12 leerlingen
🕒 >30 min| 👥 lager + secundair onderwijs | 💬 klassikaal
Presteren (performing)
Je kan deze fase niet met elke groep zomaar bereiken binnen een schoolcontext. In een dergelijke klasgroep maken leerlingen zich geen zorgen meer over afwijzing. Ze kennen elkaars verschillen en waarderen die. Leerlingen vullen elkaar aan en de groep wordt meer dan de optelsom van individuele kwaliteiten.
Een groep die deze fase bereikt, biedt voldoende veiligheid om constructief te werken, de samenwerking loopt steeds vlotter. Belangrijk dat je dat erkent, en de groep voldoende autonomie en verantwoordelijkheid geeft.
Hier kan je de klasgroep opdrachten geven waar ze samen moeten bedenken hoe ze die tot een goed einde willen brengen.
Tools: groepsdoelen, coöperatieve projecten.
Afsluiten (adjourning)
Reflectie en loslaten bij het einde van een groep.
Suggesties:
- Rituelen voor afscheid
Tools: afscheidkaarten, groepsmemory, evaluatie.
🕒 20 min| 👥 3de graad lager onderwijs| 💬 klassikaal